Filtr cząstek stałych (DPF/FAP) – wszystko, co musisz wiedzieć

Rosnące wymagania ekologiczne dotyczące emisji spalin zmusiły producentów samochodów do stosowania zaawansowanych systemów oczyszczania. Szczególną uwagę poświęcono silnikom wysokoprężnym, które emitują znaczne ilości sadzy. W odpowiedzi na te wyzwania wprowadzono rozwiązanie znane jako filtr cząstek stałych, oznaczane również skrótami DPF lub FAP.

Pierwsze konstrukcje tego typu pojawiły się już w latach osiemdziesiątych, a jednym z pionierów był Mercedes-Benz. Prawdziwy przełom nastąpił jednak wraz z wdrożeniem normy emisji spalin Euro IV. Od tego momentu systemy filtrujące stały się standardem w nowoczesnych jednostkach Diesla.

Co to jest filtr cząstek stałych i jak wygląda

Nazwy DPF oraz FAP pochodzą odpowiednio z języka angielskiego i francuskiego. Oba skróty oznaczają dokładnie to samo, czyli filtr odpowiedzialny za zatrzymywanie cząstek sadzy. Element ten stanowi integralną część układu wydechowego w pojazdach spełniających normę Euro IV lub wyższą.

Najczęściej filtr montowany jest bezpośrednio za katalizatorem, co pozwala wykorzystać wysoką temperaturę spalin. Jego konstrukcja opiera się na ceramicznym rdzeniu umieszczonym w stalowej obudowie. Wewnątrz znajdują się mikroskopijne kanaliki o porowatych ściankach, które zatrzymują sadzę.

Do prawidłowej pracy systemu niezbędne są dodatkowe czujniki temperatury, ciśnienia oraz sonda lambda. Największa ilość cząstek sadzy powstaje podczas zimnego rozruchu oraz jazdy na niskich obrotach. Każde gwałtowne przyspieszenie również zwiększa chwilową emisję zanieczyszczeń.

Rodzaje filtrów cząstek stałych

W samochodach z silnikiem Diesla stosowane są dwa podstawowe typy systemów filtrujących. Różnią się one sposobem regeneracji oraz zastosowanymi rozwiązaniami technicznymi. Wybór konkretnego typu zależy od producenta oraz konstrukcji silnika.

Suchy filtr cząstek stałych (DPF)

Suchy DPF usuwa sadzę wyłącznie dzięki wysokiej temperaturze spalin. Podczas długiej jazdy pozamiejskiej proces regeneracji odbywa się samoczynnie. Temperatura może wtedy osiągać nawet 500 stopni Celsjusza.

W warunkach miejskich elektronika pojazdu może wymusić aktywne wypalanie filtra. Polega ono na chwilowej zmianie pracy wtryskiwaczy w celu podniesienia temperatury. Jeżeli to nie wystarczy, konieczna jest regeneracja w wyspecjalizowanym warsztacie.

Mokry filtr cząstek stałych (FAP)

System FAP wykorzystuje specjalny dodatek katalityczny obniżający temperaturę spalania sadzy. Rozwiązanie to było początkowo stosowane głównie przez koncern PSA. Obecnie spotyka się je również w samochodach Forda, Volvo oraz Mazdy.

Płyn Eolys dozowany jest automatycznie i wymaga okresowego uzupełniania. Jego obecność skraca czas regeneracji oraz poprawia skuteczność oczyszczania. Kierowca jest informowany o konieczności dolewki odpowiednią kontrolką.

Objawy zapchanego filtra DPF

Najczęstszym sygnałem problemów jest:

• zapalenie kontrolki układu wydechowego
• spadek mocy
• zwiększone zużycie paliwa
• samochód często przechodzi wtedy w tryb awaryjny

Przyczyny awarii

Główną przyczyną zapchania jest:

• jazda na krótkich dystansach przy niskiej temperaturze silnika
• stosowanie nieodpowiedniego oleju silnikowego

Regeneracja i diagnostyka

Regeneracja może przebiegać w sposób pasywny, aktywny lub serwisowy. Diagnostyka komputerowa pozwala określić stopień zapełnienia filtra. Regularna kontrola parametrów zapobiega poważnym uszkodzeniom układu wydechowego.

Odpowiedni styl jazdy oraz okresowe dłuższe trasy znacząco wydłużają żywotność systemu. Dzięki temu filtr cząstek stałych może pracować bezawaryjnie przez wiele lat. Profilaktyka jest zawsze tańsza niż wymiana elementu.

Usuwanie filtra – co nam grozi

Usunięcie filtra jest nielegalne w większości krajów Unii Europejskiej. Choć w Polsce kontrole są ograniczone, za granicą grożą wysokie mandaty. Dodatkowo pojazd z wyciętym filtrem nie przejdzie badania technicznego.

Brak filtra zaburza pracę czujników oraz sterownika silnika. Nie powoduje realnego wzrostu mocy, a jedynie zwiększa ryzyko awarii. Uszkodzenie turbosprężarki lub układu paliwowego generuje bardzo wysokie koszty.

Czy warto stosować dodatki do filtrów DPF

Dodatki do paliwa mogą wspomagać proces wypalania sadzy, szczególnie w mieście. Obniżają temperaturę spalania i ograniczają ilość powstających zanieczyszczeń. Nie usuwają jednak popiołów, które wymagają czyszczenia mechanicznego.

Stosowane rozsądnie mogą wydłużyć żywotność układu i obniżyć koszty eksploatacji. Najlepsze efekty osiąga się, łącząc dodatki z odpowiednim stylem jazdy. Sprawny filtr cząstek stałych to korzyść dla środowiska i silnika.

FAQ – najczęściej zadawane pytania